Οι κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που συντελούνται τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας, αλλά και στον ευρύτερο περίγυρο μας, μεταβάλλουν σημαντικά το τοπίο, στο τομέα της υγείας. Κάνοντας αξιολόγηση στο σύστημα υγείας θα χρησιμοποιήσουμε τα κριτήρια της ισότητας ,της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας .Αναφορικά λοιπόν θα λέγαμε πως ισότητα είναι η δυνατότητα για ισότιμη πρόσβαση και χρήση υπηρεσιών υγειάς και ίδιας ποιότητας φροντίδας των ασθενών ανεξαρτήτως κοινωνικών ,οικονομικών , φυλετικών πολιτισμικών και άλλων παραγόντων.
Η ισότητα έχει δυο διαστάσεις την οριζόντια και τη κάθετη .Η οριζόντια περιλαμβάνει ίση και δίκαιη κατανομή πόρων και υπηρεσιών αλλά και χρήση αυτών από όλους .Η κάθετη περιλαμβάνει τη χρήση των υπηρεσιών και των πόρων ανάλογα με τις ανάγκες.
Αποτελεσματικότητα ορίζεται ο βαθμός επίτευξης των στόχων του συστήματος που έχουν άμεση σχέση με την υγειά του πληθυσμού (22).Η αξιολόγηση γίνεται με έμμεσο τρόπο γιατί δεν είναι εφικτή με άμεσο τρόπο λόγω του ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν τα τελικά αποτελέσματα υγείας (θνησιμότητας) κάτι που δε μπορεί να εφαρμοστεί η πράξη.
Η αποδοτικότητα αξιολογεί τα αποτελέσματα με βάση τους πόρους (υλικούς και ανθρώπινους) ουσιαστικά η αποδοτικότητα είναι η προσπάθεια που απαιτείται για να γίνει το σωστό. Όσο μικρότερη προσπάθεια γίνεται τόσο μεγαλύτερη αποδοτικότητα έχουμε. Η αποδοτικότητα έχει άμεση σχέση με την παραγωγικότητα αφού υπολογίζει το πηλίκο των αποτελεσμάτων προς τις εισροές εκφραζόμενες σε ανθρώπινες ώρες δίνοντας αξία στην ανθρώπινη εργασία ως συντελεστή παραγωγικότητας
Μελετώντας λοιπόν όλα τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η οικονομική κρίση που εμφανίζεται στη χωρά μας τα τελευταία χρονιά είναι ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας που εμποδίζει την ταυτόχρονη ικανοποίηση των κριτηρίων (ισότητα –αποδοτικότητα – αποτελεσμα- τικότητα).
Το κράτος προσπαθεί να περιορίσει τις οικονομικές δαπάνες χρησιμοποιώντας όλους τους διαθεσίμους πόρους, αυξάνοντας στο έπακρο τη παραγωγικότητα τους, αψηφώντας τα αρνητικά αποτελέσματα που θα προκύψουν. Όσον αφορά τον οργανισμό μας η μείωση διαθεσίμων πόρων στο νοσοκομείο έχει ως αποτέλεσμα τη μη σωστή λειτουργία του. Για παράδειγμα στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου ο προϋπολογισμός για τις ανάγκες του μειώθηκε κατά 40% .Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μη παρέχεται ο κατάλληλος εξοπλισμός στα εργαστήρια και στις κλινικές. Αυτό με τη σειρά του οδήγησε στη κατάργηση συγκεκριμένων εξετάσεων όπως για παράδειγμα τις εξετάσεις ANA , ANTI DNA λόγω έλλειψης υλικών .Άλλη μια επίπτωση της μείωσης προϋπολογισμού είναι και ο περιορισμός των προγραμματισμένων χειρουργείων.
Όλα αυτά έχουν σαν τελικό αποδεκτή τον ασθενή στερώντας του, το δικαίωμα της ισότιμης πρόσβασης υπηρεσιών στο σύστημα υγειάς. Η περικοπή των δημοσίων δαπανών έχει επιπτώσεις και στην αποτελεσματικότητα του. Συμφωνά με τον οργανισμό του εκάστοτε νοσοκομείου ο αριθμός του απαιτούμενου προσωπικού είναι συγκεκριμένος. Εάν μειώσουμε τον αριθμό δε θα έχουμε την ίδια αποτελεσματικότητα, σε αντίθεση θα αρχίσουν να εμφανίζονται δυσλειτουργίες στον οργανισμό.
Η συντάξασα
Κασταμούλα Καλλιόπη
Εκπαιδευτικός