Οι περισσότεροι από εμάς έχουν συνδέσει το τριώδιο με τις αποκριές και τα καρναβαλικά έθιμα, λόγω της σύνδεσης που έχουν κάνει οι άνθρωποι και το ξεφάντωμα πριν από τη μεγάλη Νηστεία της Σαρακοστής.
Η άλλη του όμως διάσταση, είναι βαθιά θρησκευτική και σηματοδοτεί την εισαγωγή στη διαδικασία του εξαγνισμού του ανθρώπου μέσω της σαρανταήμερης νηστείας που ξεκινάει αμέσως μετά τις απόκριες.
Για την Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση, η περίοδος του Τριωδίου είναι μια κινητή περίοδος, η οποία διαιρείται σε τρεις μικρότερες, δηλαδή Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι Κυριακή της Τυροφάγου, Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Σάββατο Του Λαζάρου και Κυριακή των Βαΐων το βράδυ μέχρι το Μεγάλο Σάββατο πριν την Ανάσταση.
Την πρώτη εβδομάδα γίνεται «κατάλυση στα πάντα», δηλαδή τρώγεται ελεύθερα κάθε φαγητό ακόμα και την Τετάρτη και Παρασκευή. Για το λόγο αυτό ονομάζεται «ελεύθερη» ή «απολυτή».
Την δεύτερη εβδομάδα του Τριωδίου γίνεται «κατάλυση στα πάντα» όλες τις ημέρες εκτός της Τετάρτης και Παρασκευής όποτε απέχουμε ακόμα και από τα λαδερά φαγητά όπως και τις ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής. Την Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας στην Ελλάδα υπάρχει το έθιμο της Τσικνοπέμπτης, κατά την οποία καταναλώνονται κρεατικά, δεδομένου ότι μετά από τρεις ημέρες αρχίζει ουσιαστικά η νηστεία της Σαρακοστής.
Η τρίτη εβδομάδα του Τριωδίου είναι αυτή της Τυροφάγου ή Τυρινής, οπότε όλες τις ημέρες γίνεται κατάλυση σε όλα τα γαλακτοκομικά προϊόντα του αυγού, των ψαριών και φυσικά του ελαιόλαδου, απαγορεύεται όμως η κρεατοφαγία.
Την τρίτη Κυριακή της Αποκριάς, πριν από την ΚαθαράΔευτέρα,
αρχίζει η περίοδος της Μεγάλης Σαρακοστής, δηλαδή της νηστείας των σαράντα ημερών που προηγείται του χριστιανικού Πάσχα.
Οι αποκριές είναι μια μέρα αρκετά ιδιαίτερη και σε αυτή τηρούνται κάποια έθιμα.
Τι γιορτή είναι οι απόκριες, τι συνήθειες και έθιμα υπάρχουν, καθώς και πότε ακριβώς πέφτουν;
Από που πήραν το όνομα τους οι απόκριες
Οι απόκριες ή αποκριές ετυμολογικά προέρχονται από τις λέξεις από και κρέας. Ουσιαστικά ορίζουν την αποχή από το κρέας λίγο πριν την μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Μάλιστα και η λέξη καρναβάλι σημαίνει ακριβώς το ίδιο πράγμα μιας και προέρχεται από τη λατινική λέξη carnis που σημαίνει κρέας.
Πιο συγκεκριμένα, η Κυριακή της Απόκρεω, το όνομα της οποίας σχετίζεται και αυτό με τις αποκριές, είναι η τελευταία μέρα της εβδομάδας της Κρεατινής και πολύ απλά είναι και η τελευταία μέρα που καταναλώνουμε κρέας πριν τη νηστεία του Πάσχα.
Την επόμενη εβδομάδα, της Τυρινής ή αλλιώς της Τυροφάγου, επιτρέπεται να φάμε μόνο τυρί και γαλακτοκομικά προϊόντα, που είναι παράγωγα του κρέατος, ενώ μετά την Καθαρά Δευτέρα ξεκινάει η Σαρακοστή.
Πότε πέφτουν οι απόκριες
Οι απόκριες πέφτουν κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακή πριν την Σαρακοστή, η οποία όπως είπαμε ξεκινά με την Καθαρά Δευτέρα. Ουσιαστικά λοιπόν, η Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα έχει επικρατήσει και σαν Κυριακή της αποκριάς.
Αυτή είναι και η ημέρα που κορυφώνονται και οι καρναβαλικές εκδηλώσεις, συνήθως με μεγάλες παρελάσεις (πχ στην Πάτρα, την Ξάνθη, το Ρέθυμνο κλπ). Προσοχή όμως, μην την μπερδεψετε με την Κυριακή της Απόκρεω που είναι μια βδομάδα νωρίτερα.
Για το 2023, οι απόκριες πέφτουν στις 26 Φεβρουαρίου.
Καλά μασκαρέματα!